རྟགས་འཇུག་དྲི་ལན་གསུམ་པ།

དྲི་བ། 

༡༽རྩ་བ་ལས། ཕོ་ཡི་ཡི་གེ་འབའ་ཞིག་ལ། །སྡེ་པ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་གནས་པའང༌། །སྡེ་ཚན་ལྔ་རུ་དྲིལ་བྱས་ཏེ། །ཞེས་པ་ལྟར་ཕོ་ཡི་ཡི་གེ་འབའ་ཞིག་ལ་སྡེ་པ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་དང༌། སྡེ་ཚན་ལྔ་རུ་དབྱེ་ཚུལ་སོ་སོར་ངོས་གཟུང་རྒྱུ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་གསལ་པོར་བྲིས། 

༢༽ བྲ་ཏིའི་རྟགས་འཇུག་གི་འགྲེལ་བ་དགོངས་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྣང་བ་ལས། ཨ་ཡིག་ནི་མིང་གཞི་ཕོ་མོ་མ་ནིང་གང་དུའང་མི་གཏོགས་ཏེ་ཞེས་ཨ་ཡིག་རྟགས་མེད་དུ་འདོད་པས། དེས་ན་རྩ་བ་ལས། ཕོ་ཡི་ཡི་གེ་འབའ་ཞིག་ལ། །སྡེ་པ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་གནས་པའང༌། །སྡེ་ཚན་ལྔ་རུ་དྲིལ་བྱས་ཏེ། །ཞེས་དང༌། བྲ་ཏི་རྟགས་འཇུག་ལས། ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་ལ། །ཕོ་དང་མ་ནིང་མོ་དང་ནི། །ཤིན་ཏུ་མོ་དང་བཞི་བཞི་རུ། །སྡེ་པ་བཞི་པ་ཡན་ཆད་དབྱེ་ཞེས་སོགས་དང་འགལ་མིན་དོགས་དཔྱོད་དང༌། བྲ་ཏིས་ཨ་ཡིག་རྟགས་མེད་དུ་འདོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ཡིན་བྲིས། ༣༽ སྔོན་འཇུག་གི་འཇུག་པ་དང་པོའི་སྐབས་སུ་རྩ་བ་ལས། གང་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། །ཕོ་ནི་ཕོ་དང་མོ་ལ་འཇུག །ཅེས་སྔོན་འཇུག་ཕོ་བ་ཡིག་གི་འཇུག་ཡུལ་མིང་གཞི་ཕོ་མོ་གྲངས་དུ་ཡོད་ངོས་གཟུང་རྒྱུ་དང༌། འདིའི་ཐད་བྲ་ཏི་དང་སི་ཏུ་རྣམ་གཉིས་བཞེད་པ་མཐུན་མིན་གསལ་བར་བྲིས། 

༤༽ ཤིང་མཁན་གྱིས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཤིང་བཅད། ཅེས་པའི་དཔེར་བརྗོད་འདིའི་བདག་གཞན་དང་དུས་གསུམ། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་བཅས་སོ་སོར་ངོས་གཟུང་རྒྱུ་དང༌། རྟགས་འཇུག་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་སུམ་ཅུ་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་བྱ་བའི་ཡུལ་གཉིས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་མེད་གོང་གི་དཔེར་བརྗོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་འགྲེལ་བཤད་གནང་རྒྱུ། 

༥༽ དུས་གསུམ་སྤྱིར་བཏང་བ་དང་བྱེ་བྲག་པ། ཐོར་བུ་བ་སོ་སོ་ལ་ཁྱད་ཆོས་ཇི་ཙམ་ཡོད་མེད་རེ་རེ་ནས་ངོས་གཟུང་རྒྱུ་དང༌།དེ་གསུམ་རེ་རེ་ལ་དཔེར་བརྗོད་ལྔ་ལས་མི་ཉུང་བ་རེ་བྲིས། 

༦༽ རྩ་བ་ལས། ཕོ་ལ་སྐྱེས་བུ་རབ་འབྲིང་གསུམ། །ཞེས་པ་ལྟར་བྲ་ཏི་དང་སི་ཏུ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཕོའི་ནང་གསེས་སྐྱེས་བུ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཚུལ་སོ་སོར་ངོས་གཟུང་རྒྱུ་དང༌། བྲ་ཏིའི་འདོད་པ་ལྟར་གྱི་སྐྱེས་བུ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ལ་དཔེར་བརྗོད་གསུམ་ལས་མི་ཉུང་བ་རེ་བྲིས། 

 ༧༽ པྲ་ཏིའི་རྟགས་འཇུག་ལས། མ་ནིང་འ་ཡིག་གཅིག་པུ་ནི། །རང་ཉིད་གང་ལ་སྦྱར་བའི་གྲོགས། །དྲག་དང་ཕྲད་ན་དྲག་པར་འགྱུར། །ཞན་དང་ཕྲད་ན་ཞན་པར་འགྱུར་ཞེས་སོགས་ནས་བསྟན་པའི་འགྱུར་བ་མ་ནིང་གསུམ་དང༌། མཚན་གཉིས་མ་ནིང༌།མཚན་མེད་མ་ནིང་གསུམ་ལ་སོ་སོའི་དཔེར་བརྗོད་གསུམ་ལས་མི་ཉུང་བ་རེ་བྲིས།

ལན།

༡) ཕོ་ཡི་ཡི་གེ་འབའ་ཞིག་ལ་སྡེ་པ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་དང༌། སྡེ་ཚན་ལྔ་རུ་དབྱེ་ཚུལ་ནི།

སྡེ་པ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད:

ཀ་སྡེ། ཅ་སྡེ། ཏ་སྡེ། པ་སྡེ། ཙ་སྡེ། ཞ་སྡེ། ཟ་སྡེ། ར་སྡེ་བཅས་ཡིན།

སྡེ་ཚན་ལྔ་རུ་དབྱེ་བ:

༡) སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མགྲིན་པ་ནས་སྐྱེ་བ་(ཀ་ཅ་ཏ་པ)

༢) སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྐན་ནས་སྐྱེ་བ་(ཙ)

༣) སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་ནས་སྐྱེ་བ་(ཞ་ཟ)

༤) སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལྕེ་རྩེ་ནས་སྐྱེ་བ་(ར)

༥) སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆུ་ནས་སྐྱེ་བ་(བ)

རྒྱུ་མཚན་ནི་སྐྱེ་གནས་དང་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན།

༢) བྲ་ཏིས་ཨ་ཡིག་རྟགས་མེད་དུ་འདོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ནི་གསལ་པོར་བཤད་མི་འདུག། འོན་ཀྱང་བསམ་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་ཅན་ལ་གཞི་བཅོལ་བ་ཞིག་ཡིན་སྲིད། ཨ་ཡིག་ནི་དབྱངས་ཡིག་ཡིན་པས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་བྱེད་ལས་ཡོད། དེས་ན་རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནང་དུ་མ་བཅུག་པ་ཡིན་སྲིད།

འདི་ནི་བྲ་ཏིའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གཞུང་གཞན་དུ་ཨ་ཡིག་ཕོ་ཡིག་ཏུ་བརྩིས་པའང་ཡོད། དེས་ན་འདི་ནི་མཁས་པ་སོ་སོའི་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་མངོན།

༣) སྔོན་འཇུག་བ་ཡིག་གི་འཇུག་ཡུལ་མིང་གཞི་ཕོ་མོ་གྲངས་ནི:

བྲ་ཏིའི་བཞེད་པ་ལྟར་ན་ཕོ་ཡིག་༡༠ དང་མོ་ཡིག་༤ ཡོད།

སི་ཏུའི་བཞེད་པ་ལྟར་ན་ཕོ་ཡིག་༡༡ དང་མོ་ཡིག་༤ ཡོད།

བྲ་ཏི་དང་སི་ཏུ་གཉིས་ཀྱི་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་ནི་ར་ཡིག་ལ་ཡིན། བྲ་ཏིས་ར་ཡིག་མ་ནིང་དུ་བརྩིས་ཀྱང་། སི་ཏུས་ཕོ་ཡིག་ཏུ་བརྩིས་པས་ཡིན།

༤) "ཤིང་མཁན་གྱིས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཤིང་བཅད།" ཅེས་པའི་དཔེར་བརྗོད་ཀྱི་དབྱེ་བ:

- བདག་གཞན: བདག (ཤིང་མཁན་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པ)

- དུས་གསུམ: འདས་པ (བཅད་ཟིན་པ)

- བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ: 

  བྱེད་པ་པོ: ཤིང་མཁན

  བྱ་བ: བཅད་པ

  ལས: ཤིང

རྟགས་འཇུག་དང་སུམ་ཅུ་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་བྱ་བའི་ཡུལ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད། རྟགས་འཇུག་ཏུ་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་བྱ་བ་གང་དུ་འཇུག་སའི་ཡུལ་ལ་གོ་བ་ཡིན་པས། འདིར་"ཤར་ཕྱོགས་སུ"ཞེས་པ་ཡིན། སུམ་ཅུ་པའི་སྐབས་སུ་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་བྱ་བས་ཐེབས་སའི་ལས་ལ་གོ་བས། འདིར་"ཤིང"ཞེས་པ་ཡིན།

༥) དུས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་དཔེར་བརྗོད:

སྤྱིར་བཏང་བ:

- མ་འོངས་པ: བྱ་བ་མ་བྱུང་བ། དཔེར་ན: གཅོད། འགྲོ། འབྲི། འཐུང་། འཆའ།

- ད་ལྟ་བ: བྱ་བ་འབྱུང་བཞིན་པ། དཔེར་ན: གཅོད། འགྲོ། འབྲི། འཐུང་། འཆའ།

- འདས་པ: བྱ་བ་ཟིན་པ། དཔེར་ན: བཅད། ཕྱིན། བྲིས། བཏུངས། བཅས།

བྱེ་བྲག་པ:

- མ་འོངས་པ: བྱ་བ་བྱེད་འདོད་པ། དཔེར་ན: གཅོད་པར་འགྱུར། འགྲོ་བར་འདོད། འབྲི་བར་བྱ། འཐུང་བར་ཆས། འཆའ་བར་བརྩམས།

- ད་ལྟ་བ: བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ། དཔེར་ན: གཅོད་བཞིན་པ། འགྲོ་བཞིན་པ། འབྲི་བཞིན་པ། འཐུང་བཞིན་པ། འཆའ་བཞིན་པ།

- འདས་པ: བྱ་བ་ཟིན་ཟིན་པ། དཔེར་ན: བཅད་ཟིན། ཕྱིན་ཟིན། བྲིས་ཟིན། བཏུངས་ཟིན། བཅས་ཟིན།

ཐོར་བུ་བ:

- མ་འོངས་པ: བྱ་བ་འབྱུང་སྲིད་པ། དཔེར་ན: གཅོད་སྲིད། འགྲོ་སྲིད། འབྲི་སྲིད། འཐུང་སྲིད། འཆའ་སྲིད།

- ད་ལྟ་བ: བྱ་བ་འབྱུང་བཞིན་པ། དཔེར་ན: གཅོད་བཞིན། འགྲོ་བཞིན། འབྲི་བཞིན། འཐུང་བཞིན། འཆའ་བཞིན།

- འདས་པ: བྱ་བ་ཟིན་པ། དཔེར་ན: བཅད་ཚར། ཕྱིན་ཚར། བྲིས་ཚར། བཏུངས་ཚར། བཅས་ཚར།

༦) རྗེས་འཇུག་རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཕོའི་ནང་གསེས་སྐྱེས་བུ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་ཚུལ:

བྲ་ཏིའི་ལུགས:

- སྐྱེས་བུ་རབ: ག ད བ ས

- སྐྱེས་བུ་འབྲིང: ང ན མ ར ལ

- སྐྱེས་བུ་ཐ: འ

སི་ཏུའི་ལུགས:

- སྐྱེས་བུ་རབ: ག ད བ ས

- སྐྱེས་བུ་འབྲིང: ང ན མ ར ལ

- སྐྱེས་བུ་ཐ: འ

བྲ་ཏིའི་འདོད་པ་ལྟར་གྱི་དཔེར་བརྗོད:

སྐྱེས་བུ་རབ:

- ག: ཆོག འཐུག ལྟོག

- ད: བརྗིད། སྤྱོད། འཕྱིད།

- བ: འཐིབ། འཁྱོབ། འཁོབ།

- ས: གོས། བཀས། བསྒྲུབས།

སྐྱེས་བུ་འབྲིང:

- ང: ཆེང་། གཏོང་། ཡོང་།

- ན: མཁན། གསོན། བསྟེན།

- མ: འཛོམ། འགྲིམ། བཀྲུམ།

- ར: འཁོར། མཆེར། འཕུར།

- ལ: འཁྱོལ། བསྐོལ། འཕྱལ།

སྐྱེས་བུ་ཐ:

- འ: མཐོང་། འཇའ། འཕྲོ།

༧) འགྱུར་བ་མ་ནིང་གསུམ་དང་མཚན་གཉིས་མ་ནིང༌། མཚན་མེད་མ་ནིང་གི་དཔེར་བརྗོད:

འགྱུར་བ་མ་ནིང་:

- མོར་འགྱུར་བའི་མ་ནིང་: ཆུ་འཐུང་། ཤིང་གཅོད། ནོར་སྐྱོང་།

- ཕོར་འགྱུར་བའི་མ་ནིང་: དཔའ་བོ། རྟ་པ། ལྷ་ཁང་།

- བར་མ་མ་ནིང་: མེ་

དགོངས་དག ངས་དྲི་བ་ཚང་མར་ལན་མ་ཐེབས་པ་རེད། འདི་འོག་གི་དྲི་བ་ལྷག་མ་ཁག་ལ་ལན་འདེབས་ཞུ་ཆོག

མཚན་གཉིས་མ་ནིང་:

- མཚན་གཉིས་མ་ནིང་གི་དཔེར་བརྗོད: ཁྱི། བྱི་བ། བྱ།

མཚན་མེད་མ་ནིང་:

- མཚན་མེད་མ་ནིང་གི་དཔེར་བརྗོད: གནམ། ས། ཆུ།

འདི་དག་ནི་དྲི་བ་ལྷག་མ་ཁག་གི་ལན་ཡིན། གལ་ཏེ་གསལ་བཤད་དམ་ལན་འདེབས་ཞིབ་ཕྲ་དགོས་ན་གསུང་རོགས་གནང་།